آشنایی با یک نمونه طرح درس به شیوه « همیاری اعضای تیم »
ناتورالیسم
درشکل گيرى بسيارى ازجريان هاى فكرى وادبى،نوعى اعتراض وانتقاد نهفته است. به عبارت ديگر،آغازگر و محرّّك اغلب رويكرد هاى فكرى وادبى اعتراض وانتقاداست؛انتقادى درظاهراصلاح طلبانه اما گاه مخرب وت حقيركننده.براى اثبات اين نظريه،شواهدفراوان است. اگردرشكل گيرى مكاتب ادبــى درجهان بنگريم ،درخواهيم يافت كه زيربنــاى شكل گيرى مكتب كلاسيك ،انتـقادازروش هاى نه چندان فاخروگاه به ظاهرسخيفنويسندگانوشاعرانغربىدرقرنشانزدهموهفدهمبودهاست. اعتراضبهسخت گيرى درآفرينشادبىونقدادبىدرمعتقدانبهمكتبكلاسيك،رمانتى سيسمرابهصحنهكشاند. انتقادازاصولوفنون رمانتيكودورشدنازواقعياتجامعه،ضرورترئاليسمرامطرحكرد.شکل گيرىمكتبفكرىوادبىناتوراليسممولودرئاليسماست؛پسدرايجادآننوعىاعتراض نهفتهاست. ناتوراليست هابااعتراضبهروشرئاليست هادرمطرحكردنمسائلپيشپاافتاده ىاجتماعى،مغرور وسرمستازپيشرفت هاىعلمىغرب،درپىبازسازى روشهاىرئاليستىبرآمدند. درحقيقت ،آنانباپيشنهادن راهعلمومتأثرازانديشه هاىعلم زده يرايجروزگارخود،مانندنظريه ىتكاملىداروينونتايجتحقيقاتزيگموند فرويد،روانشناساتريشى،وانديشه هاىجبرگرايانه ىهيپولتتن،بهانعكاسواقعيت هاىموجوددرجامعهروى آوردند. روشناستدرچنينفضايى،نهتنهاجايىبراىاموراجتماعىعامنمى ماندبلكهفضاىدرافكندنامورمعنوىوماورايىوتوجهبهماوراىطبيعتوخدابسيارتنگمى گردد .
بى ترديدسخنانيچوناينسخننيچهكه « در عصر ما خدا مرده است » ناظربرحاكميتچنينفضاىفكرىاست . جاى گيرشدنانديشه هاىماده گرايانه ماترياليستىدرغرب رانيزبايدمولودچنينمحيطىوتاحدبسيارىانديشه هاى ناتوراليستىدانست.نويسندهوشاعرناتوراليستعلاوهبرمشربجبرانديش، موجودىبدبينونااميداستوسلطه ىچنيننگرشىاست كهجهانغربراباچالشجدىروبه روكردهوبهبحران معنويتدچارساختهاست. برايناساس،ريشه ىبسيارى ازتفكراتغربىدرعصرحاضر حتىدرلايه هاىفكرى مدرنيست ها ناشىازنفوذعقايدناتوراليست هاست؛گرچه غربگمان مى كندباگرايش هاىپُست مدرنازدستآنرهاشده ؛اماخلاءمعنويتوتشنه ىمعرفتشرقىودينىبودن،ازآرزوىآنانبراىرهاشدنازدستتفكراتناتوراليستىومدرنحكايتدارد.
ناتورالیسم ومفاهیم آن
ناتوراليسمياطبيعت گرايى،جنبشىهنرىباماهيتىفلسفىاستكهدراواخرقرننوزدهمواوايلقرنبيستمدرادبياتوبه ويژهادبياتداستانىورمانشکل گرفت . زمينه هاىشكل گيرىاین انديشه رابايددرروى كردفلسفى معتقدانبهطبيعت گرايىدرقرنهجدهموبهدنبالآن ، اوايلقرننوزدهمجست و جوكرد. انديشه هاى « اولباک » ، انديشمندفرانسوى،يكىازآنزمينه هاست. اوانسانرا موجودی صرفاًساكنجهانىازپديده هاىقابلدركمى ديد. نوعى ماشينكيهانىكهسرنوشتانسانونيزطبيعترادردست داشتوخلاصه،عالمىتهىازنيروهاىمتعالىوالهىعرضه مى كرد. ديدرو،كسىراطبيعت گرا میدانست كهخداراقبولنداشتودرعوضبهجوهرمادىمعتقدبود. بارشدحيرت انگيزعلومطبيعىدرقرننوزدهم بهمرورناتوراليسم،رنگىفلسفی به خود گرفت و بهتلاشنويسنده اىاطلاقشدكهبه گفته ویکتورهوگو « مى كوشدبامسائلاجتماعىهمانرفتارىراكندكهدانشمندعلومطبيعىياجانورشناسی انجاممیدهد » . به مو جب چنین نگرشفلسفى،همه ىپديده هاىهستىدرطبيعتودرمحدوده ىدانشعلمىوتجربىجاىدارندوهيچ چيزدروراىمادهوجودندارد .باجاى گيرشدن اينمفهومدرعالمادبياتوگرايشنويسندگانوشاعران بدان،نهتنهاگرايشبهتبيينعلمىپديده هاىاجتماعی ونگرشماده گرايىبرجهانغربحاكمشد بلکه تصويروتقليدمحضدرتوصيفوتصويرجنبه هاىزشت طبيعتنيزرواجفوق العاده اىيافتوجهانغربرابابحران ديگرىروبه روساختوآنهرزه نگارىوزشت نويسى بود ، گرايشمخربىكهبهتدريجدراغلب نقاطجهانپخششدودامنه هاىآنتاحوزه هاىفكرىادبياتايران،به ويژهادبياتدهه هاىچهلوپنجاهدردوره ىمعاصر،همكشيدهشد.
* سؤالات چهار گزینه ای :
1 ـ محرک اغلب تحولات ادبی چیست ؟
الف ) سرخوردگی ب ) آرمان گرایی ج ) نوجویی د ) اعتراض
2 ـ « رئالیسم » حاصل اعتراض به اصول کدام مکتب بود ؟
الف ) رمانتی سیسم ب ) ناتورالیسم ج ) کلاسیسیم د ) سمبولیسم
3 ـ بی اعتقادی به امور معنوی و گسترش اندیشه های جبرگرایانه ، از اعتقادات کدام مکتب ادبی است ؟
الف ) کلاسیسیم ب ) رمانتی سیسیم ج ) ناتورالیسم د ) رئالیسم
4 ـ کدام گزینه از نتایج گسترش اصول مکتب « ناتورالیسم » نیست ؟
الف ) بدبینی و ناامیدی ب ) اختیار گرایی ب ) نبود معنویت د )ماده گرایی
* سؤالات صحیح و غلط
5 ـ انتقاد به شاعران و نویسندگان قرن 16 و 17 باعث پیدایش مکتب رمانتیسم شد . ( ص / غ )
6 ـ « ناتورالیسم » در اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 بیش تر در عالم شعر، شکل گرفت ( ص / غ )
7 ـ « اولباک » انسان را موجودی خالی از نیرو های معنوی و الهی می دانست . ( ص / غ )
8 ـ اندیشه های ناتورالیستی نتوانست در ادبیات معاصر ایران راه یابد . ( ص / غ )
* سؤالات کامل کردنی
9ـ عامل شکل گیری بسیاری از جریان های فکری و ادبی ، انتقادََ ............................. است .
10 ـ اعتراض به سخت گیری های ادبی مکتب کلاسیک منجر به پیدایش مکتب .................................. شد .
11 ـ ...................... عامل سرنگونی مکتب رئالیسم است .
12 ـ جمله ی « در عصر ما خدا مرده است » گفته ..................... شاعر و فیلسوف آلمانی است .
............................................................................................................................................................................................................................
پاسخ نامه
1 ـ د
2 ـ ب
3 ـ ج
4 ـ ب
5 ـ غ
6 ـ غ
7 ـ ص
8 ـ غ
9 ـ مخرب و تحقیر کننده
10 ـ رمانتی سیسم
11 ـ ناتورالیسم
12 ـ نیچه
سؤالات عام
1 ـ محرک اغلب رویدادهای فکری و ادبی چیست ؟
الف ) اعتراض اصلاح طلبانه ب ) دل زدگی از مکتب های گذشته
ج ) آرمان گرایی و نوجویی د ) انتقاد مخرب و تحقیر کننده
2 ـ انتقاد از نویسندگان و شاعران قرن 16 و 17 اساس شکل گیری کدام مکتب بود ؟
الف ) ناتورالیسم ب ) کلاسیک ج ) رمانتی سیسم د ) گزینه الف و ب
3ـ با توجه به آن چه خواندید ، کدام گزینه اشتباه است ؟
الف )شاعران ناتورالیسم بدبین هستند ب ) در عصر حاضر غرب با بحران معنویت روبه روست
ج )ریشه تفکرات غربی نفوذ ناتورالیسم است د ) ناتورالیسم ماهیتی فلسفی دارد
4 ـ کدام گزینه از نتایج گسترش اصول مکتب « ناتورالیسم » نیست ؟
الف ) اختیار گرایی ب ) بدبینی و ناامیدی ب ) نبود معنویت د )ماده گرایی
5 ـ « ناتورالیسم » در اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 بیش تر در عالم داستان و رمان ، شکل گرفت ( ص / غ )
6 ـ « اولباک » انسان را سرشار از نیرو های معنوی و الهی می دانست . ( ص / غ )
7 ـ نویسنده ناتورالیست مى كوشدبامسائلاجتماعىهمانگونه رفتار کند كهدانشمندعلومطبيعىياجانورشناسی ( ص / غ )
8 ـ نویسندگان ایران بیش تر در چه دوره ای از ادبیات از سبک ناتورالیست ها تأثیر گرفتند ؟
9 ـ هرزه نگارىوزشت نويسىوتصويرجنبه هاىزشت طبيعت ، تحت تأثیر عقاید کدام مکتب در غرب رواج یافت ؟
10 ـ یکی از فلاسفه جبر گرای غرب را نام ببرید .